Text Size

Een tuinvijver, een kwestie van gezond verstand

Dieren in de vijver

Wanneer we het hebben over dieren in de tuinvijver, dan denken we in de eerste plaats aan vissen. Pure aquarianen doen dat zeker. All-Round natuurliefhebbers zien dit begrip echter veel ruimer en reserveren ook plaats voor kikkers, salamanders, waterinsekten en de dorstige vogels en egels. Zo'n veelzijdige vijver biedt plaats aan een hele levengemeenschap, zonder daarom de vijver te schaden, integendeel... het ene organisme vult het andere aan.

Siervijver of natuurvijver ?

Voor de meeste vijverliefhebbers is een vijver zonder vissen geen echte vijver. Dat kan zo zijn als men een siervijver heeft. Zo'n siervijver is er trouwens voor de sier, heeft ecologisch minder nut en kan dan ook zowat alles bevatten: brugjes, stenen ornamenten, plastic riegers, fonteinen, watervallen... en allerlei soorten siervissen zoals goudvissen, koikarpers, goudkarpers, oranda's, shubinkin's....enz. Van al het genoemde komt in de Belgische natuur zo goed als niets voor. Vandaar dat ik de nadruk leg op "siervijver".
In een natuurvijver ziet het er anders uit. Daar probeert men binnen de eigen tuin een stukje inheemse natuur na te bootsen. Om dat te kunnen tot stand te kunnen brengen moet men de inheemse natuur tamelijk goed kennen en dat is iets wat we van de meeste vijverbezitters niet kunnen zeggen.
Het enige onnatuurlijke in een natuurvijver is de afdichting met folie, polyester of dergelijke, om het water te kunnen vasthouden. Iedereen woont immers niet in een kleiputten gebied waar het water gewoon blijft staan. Al de rest is puur natuur, dit wil zeggen; een planten- en dierengemeenschap die ook in de vrije natuur mogelijk zou zijn. Geen uitheemse planten en zeker geen uitheemse vissen of andere dieren. Ooit al eens een stenen kikker of een fontein gezien in de vrije natuur...nee? Dan begrijp je vast waar ik naartoe wil.

Vissen

Menig vijverbezitter hangt de een of de andere keer aan mijn telefoon om raad te vragen bij groenwater-problemen, troebelwater-problemen... en in heel veel gevallen zijn dat personen die er in hun vijver een flink vissenbestand op na houden. Soms laat ik me overhalen om eens ter plaatse te gaan kijken en dan wordt alles opeens duidelijk. In de vijver zwemmen dan enkele tientallen flink uit de kluiten gewassen koikarpers rond, terwijl de vijver eigenlijk maar groot genoeg is voor anderhalve koi. Het begon met een mooi rood/wit gekleurd goudvisje, een zilveren, dan een goudachtig, totdat alle kleuren vertegenwoordigt waren, zo'n twintigtal. Nadien blijken die goudviskes dus koi's te zijn de tot 70-80 cm groot worden.
Andere vijverbezitters zijn zich wel terdege bewust van de latere grootte van de aangeschafte vissen. Hun argument luidt: "ik zie toch zo graag koikarpers". Wanneer ik dan ter plaatse ben, stel ik vast dat je ze gewoon NIET ziet. Ze zitten er dus in om te garanderen dat het water steeds mooi troebel en groen blijft, de bodem om te woelen, planten los te graven en de weke plantedelen op te eten. Ik weet dat ik met deze uitspraken de woede van koifanaten kan op de hals kan halen, maar wees gerust....ook ik vind dit mooi dieren... op voorwaarde dat men ze met gezond verstand gaat houden. Dat houdt in dat men niet meer koi's aanschaft dan de vijver aankan (1 koi per kubieke meter water), ofwel dat men dan extra gaat filteren, dat heet dan "koi op Aziatische wijze". In Azië zwemmen enkele koi's in een groot reservoir, dat meer op een zwembad lijkt dan op een vijver, met een reuzegroot filter... een filter dat even groot blijkt te zijn dan de vijver waar wij een twintigtal koi's durven in onder brengen. Kwestie van....
Een tweede vijver die dienst doet als moerasfilter, een biologische beek of een groot mechanisch filter, het kan allemaal nuttig zijn, ook in kombinatie. Zorg echter steeds voor een evenwicht tussen voedsel aanbod en voedselbehoefte. Veel vissen en veel bijvoederen zal ook een groot filterend vermogen vereisen.

Vissen in de natuur

Indien we vissen willen onderbrengen in een natuurvijver, dan ziet het er heel anders uit. We kunnen slechts enkele, relatief kleurloze vissen uitzetten zoals voorns en windes, dieren die zich niet vergrijpen aan het plantenbestand en welke niet in de bodem woelen. Deze vissen zijn niet echt nodig maar zorgen er voor dat het muggenbestand binnen de perken blijft. Er wordt in zo'n vijver NOOIT bijgevoerd. De vissen eten wat er in de vijver leeft en de hoeveelheid vis blijft automatisch in verhouding tot het voedselaanbod. Kunstmatig bijvoederen zorgt voor een uit de hand lopende viskweek en een serieuze overbelasting van het water.

Andere dieren

Het kan ook zonder vissen als we een amfibiënpoel inrichten waar kikkers en salamanders hun territorium kunnen uitbouwen. De plaatsen waar deze dieren in de natuur nog volop kunnen gedijen worden steeds zeldzamer en een helpende hand kunnen ze zeker gebruiken. Zorg voor ondiepe watergedeelten rond de vijver (plaatsen waar vissen nooit kunnen komen), met een dichte beplanting en een langzaam glooiende oever, zodat de dieren gemakkelijk aan land kunnen gaan. Tussen die dichtbegroeide oevers krioelt het van de insekten, voedsel voor kikkers en padden. Dit is ook het territorium van de libel, ongetwijfeld een van de boeiendste verschijningen rond de vijver. Het ontbreken van vissen geeft ook libllelarven de kans om zich massaal te vestigen.

OPGEPAST

Zet nooit uitheemse dieren in een vijver die een bedreiging kunnen vormen voor onze inlandse flora. De veelvuldig aangeboden larven van brulkikkers bijvoorbeeld, zullen wel eens uw vijver ontvluchten om andere oorden te bezoeken. Zo kan het gebeuren dat Uw brulkikker terecht komt in een beek met groene kikkers, in een beschermd natuurgebied en zich daar tegoed doet aan ons beschermd patrimonium. In Amerika is het al een plaag, laat het bij ons niet gebeuren, gebruik uw verstand en laat deze dieren in de handel zitten, dan worden ze ook niet meer ingevoerd. Elk dier in zijn biotoop is hier de leuze.

Reigerfabeltje:
Plastic reigers worden in vijvercentra verkocht om naast de vijver te plaatsen en om de echte reigers weg te houden; dat is een fabeltje. Daarvoor moet je de psygologie van de reiger eens nagaan. Mannetjesreigers vissen in hun territorium en worden regelmatig bezocht door vrouwtjesreigers. De plastic reigers zijn mannetjes want deze zijn feller gekleurd en daar kan men enkele honderden franken meer voor vragen. De vrouwtjes worden eerder gelokt door dat (plastic) mannetje omdat die daar blijkbaar een goed visplaatsje heeft gevonden.
Mannetjesreigers die overvliegen zouden eventueel kunnen afgeschrikt kunnen worden door de (plastic)rieger, mocht deze in de aanvalshouding zijn territorium verdedigen, hals gestrekt, bek naar boven wijzend. De plastic reigers staan echter steeds naar beneden te turen. Je kan dit verhelpen door de hals met een gasbrandertje lichtjes te verwarmen en naar boven te plooien... niet te warm laten worden anders verandert de reiger in een eend.
De beste manier echter,om Uw vissen te vrijwaren, is ze een schuilplaats bieden: een brug of een steigertje dat net boven het water hangt, of enkele betonstenen met grote gaten die je op hun zijde op de bodem stapelt. de vissen hangen dan net onder de brug of gaan in de stenen holen schuilen. Ze zijn er dus nog wel, maar de reiger ziet ze niet meer!

 

Aanmelden