Text Size

Herwaardering van de Mbuna

Herwaardering van de Mbuna
door P. Barre, vertaling M. Heyligen, Clubblad april 2000

Mbuna's waren de eerste cichliden die uit het Malawimeer geïmporteerd werden. Men vergeleek ze onmiddellijk, en niet ten onrechte overigens, met bepaalde koraalvissen omwille van hun schitterende kleuren. Na een kortstondige bevlieging verdwenen ze nochtans stilletjes uit de aquaria van de cichlidenliefhebbers. Ze werden vervangen, hoe veranderlijk kan de mode toch zijn, zelfs in onze liefhebberij!
De enkele fanatieke Mbuna-liefhebbers die deze vissen nog in hun aquaria houden, gaan door voor ofwel beginnelingen, ofwel voor mensen die niets interessants in hun bakken hebben rondzwemmen. Vanwaar deze discriminatie?

Mbuna's hebben nochtans hetzelfde gedrag als Tropheus-soorten die "in" zijn wat de cichlidenmode aangaat. Ze hebben prachtige kleuren. De kweek is gemakkelijk. Ze laten robuuste planten met rust en moeten, net als de andere cichliden, in alkalisch water gehouden worden. Maar wat zoekt een cichlidenliefhebber meestal? Iets nieuw. En nieuwe soorten Mbuna's worden nog zelden aangeboden.

Hoe wordt men Mbuna-liefhebber?

In mijn geval is dat heel eenvoudig gegaan. Ik begon met Haplochromis-soorten uit het Malawi-meer, en dat meer ben ik steeds trouw gebleven. In een 500-liter-aquarium verzorgde ik Copadichromis boadzulu, Nimbochromis venustus, Cyrtocara moorii, Aristochromis christy en Aulonocara nyassae. In een 360-liter-aquarium werden de halfwasdieren ondergebracht en, in een derde bak van 120 liter verbleef het jongbroed
gedurende de eerste zes maanden van hun leven. De bakken draaiden goed, en de kweken volgden elkaar in sneltreinvaart op.

Op een dag kon ik een koppel Metriaclima zebra op de kop tikken. Ik bracht hen onder in het 500-liter-aquarium met de Haplochromis-soorten. Het mannetje verwierf stukje bij beetje een territorium. Dankzij zijn snelle verplaatsingen door de bak verwierf hij spoedig de heerschappij. Hij werd helderblauw met diepzwarte verticale banden op de flanken. Een geelachtige schijn verscheen in de rugvin. De overige bewoners daarentegen verloren hun kleuren. Ik moest dus een keuze maken, want het samenbrengen van Mbuna's en Haplochromis-soorten draait steeds uit in het nadeel van deze laatsten.

Mijn vrouw hielp me met de keuze. Ze verkoos veruit de Mbuna's omwille van hun kleuren, die volledig verschilden van het blauw van de Haplochromis. Gezien het beperkte aantal aquaria in mijn bezit, besloot ik Mbuna's aan te schaffen, en alras was ik besmet door het virus van de "Mbunafilie".

Op dit ogenblik verzorg ik in het 500-liter-aquarium Melanochromis auratus, M. johanni, Labeotropheus trewavasae "red top", Metriaclima zebra "oranje", Ps. aff. tropheops (lijkt op Ps. tropheops Illilac mumbo"), Ps. sp. aff. elongatus (verkocht als "red top"), Metriaclima lombardoi, en Pseudotropheus crabro.

Het 360-liter-aquarium, normaal voorbehouden voor halfwasdieren, werd aangevuld met en Pseudotropheus macrophthalmus. Het aquarium van 120 liter is voorbehouden aan jongbroed
van minder dan anderhalve maand. De moeilijkheid bij de kweek van Mbuna's bestaat hierin dat het moeilijk is een populatie voor een aquarium samen te stellen, doordat sommige soorten onderling kunnen kruisen. De liefhebber moet bijgevolg zijn aquaria goed observeren en dergelijke reacties vermijden.

Ruzie als gevolg van onverenigbare karakters kan vermeden worden door het dominante dier of de ruziemaker te verwijderen. De overige bewoners kunnen dan rustig een eigen territorium veroveren. Twee of drie weken later kan dan de kwajongen terug ingebracht worden, en die zal gekalmeerd zijn (over dit laatste heeft de redactie zijn bedenkingen, en raden we aan heeeeel voorzichtig te zijn.).

Ondanks deze methode heb ik een mannetje Melanochromis auratus gehad, dat nooit bij een andere vis kon ondergebracht worden. Systematisch zocht hij het gevecht met de andere vissen, en hij heeft alzo vijf gasten (de mooiste uiteraard) naar de vissenhemel geholpen.
( nvdr: dat gebeurt bijna ALTIJD!)

Om de mogelijkheid tot kruising tussen verschillende soorten uit te sluiten, moet men vermijden dat aanverwante of gelijkaardige soorten in hetzelfde aquarium ondergebracht worden. Dat is ook de reden dat Pseudotropheus zebra en Ps. zebra "orange" in aparte aquaria ondergebracht zijn. De wijfjes zijn inderdaad bijna identiek. Om tegennatuurlijke kruisingen te voorkomen, moet elk individu minstens één partner van de eigen soort hebben. Ik heb bijvoorbeeld twee mannetjes Ps. crabro, maar geen wijfje. Het gebeurt regelmatig dat deze mannetjes pronken voor wijfjes van andere soorten. Gelukkig tonen deze zich niet bereidwillig.

In een Malawi-bak kunnen nog andere interessante waarnemingen gedaan worden. Ik neem hier het voorbeeld van een mannetje Ps. sp. aff. tropheops. Deze vis domineerde het aquarium. Het was werkelijk een prachtdier, metaalachtig purper met een geelachtige rugvin en een zwarte zoom. Het wijfje was geelachtig met dezelfde zwarte zoom. Hoewel ze in hetzelfde aquarium verbleven, vond het mannetje niets beter dan te flirten met al wat bewoog. Voor het wijfje van zijn eigen soort had hij echter niet de minste belangstelling. Ik veronderstel dat hij op die manier zijn dominantie over de andere dieren nog wat extra kracht wou bijzetten.

In een Mbuna-aquarium moet men altijd voorkomen dat één vis door de anderen gedomineerd wordt. De gedomineerde zal inderdaad de dood ingedreven worden. Iedere vis moet een
andere domineren, maar zelf weer gedomineerd worden door een derde. Bovendien moet
iedere bewoner een eigen territorium hebben, of toch tenminste een plaats om te schuilen. Bijgevolg moet een rotsachtig decor opgebouwd worden in navolging van het natuurlijke biotoop.

Indien aan al deze voorwaarden voldaan is, zal uw Mbuna-aquarium voldoening geven. Het
kweken zal gemakkelijk zijn, zeker als er regelmatig water ververst wordt. De vissen zullen hun mooiste kleuren tonen. Er zal steeds beweging zijn in het aquarium, en het is interessant te zien hoe elke vis zijn territorium verdedigt.

Het is dus verbazend dat zo'n kleurrijke vissen met een dergelijk interessant gedrag zelden te vinden zijn in de aquaria van de cichlidenliefhebber. Het is belangrijk hen aan de vergetelheid te ontrukken, en te voorkomen dat ze uit onze bakken verdwijnen. Misschien zijn sommigen erop uit deze mogelijkheid uit te buiten, om daarna weer een Mbuna-mode te lanceren. En dit uiteraard tegen een mooie prijs!


Bibliografie.
ALLGAYER, R. 1979: Les Pseudotropheus. Aquarama nr. 45, 46, 47en 48.
ALLGAYER, R. 1984: Soortvorming bij Mbuna's. Cichlidae 10 (2): p. 29-36.
AXELROD, H.R. & BURGESS, W.E. 1983: African cichlids from Lake Malawi and Tanganyika.
TFH Publications.

Aanmelden