Text Size

Xiphophorus maculatus - platy

Xiphophorus maculatus
Door Erik Lievens, Aquarianen Gent

Oftewel het plaatje..... Als men aan de kust in een restaurant over een plaatje spreekt, heeft men het uiteraard over de voor ons alombekende pladijs, een culinaire lekkernij. Het plaatje waar ik het ditmaal zal over hebben, heeft met deze vissoort niets te maken.

In de volksmond 'Platy' genoemd, behoort de Xiphophorus maculatus tot de familie der Poecilidae, zijnde de levendbarende tandkarpers. Vroeger werden deze Platy's onder het geslacht Platypoecilus gerangschikt. Dit visje vindt zijn natuurlijke omgeving in het Midden-Amerikaanse continent, meer bepaald Mexico, Guatemala en Honduras.

Het mannetje is duidelijk te herkennen aan de tot voortplantingsorgaan getransformeerde aarsvin. De vrouwtjes zijn groter dan de mannetjes en hebben een volle buikpartij. Het is een plezier om deze dagactieve, vreedzame vissen bezig te zien in het aquarium. Ze stellen geen hoge eisen: een klein aquarium met een goede randbeplanting kan al volstaan. Zij houden zich op in alle waterlagen. Om de goede gemoedsrust te vrijwaren is het aangewezen om meer vrouwtjes te houden dan mannetjes.

Gezien deze Platy's ook geen hoge temperaturen eisen van het aquariumwater, speelt dit in de kaart van onze planten die toch geen hoge temperaturen kunnen verdragen. Een 22 tot 23 °C is al voldoende. Het zijn alleseters: droogvoer, levende voedseldieren, diepvriesvoer, gevriesdroogde voer staan op hun menu. Wel erop letten dat we af en toe wat groenvoer geven, zoniet zullen zij aan onze planten gaan knabbelen. Ook voorzichtig zijn met eiwitrijk voedsel. De Xiphophorus maculatus staat bekend als echt 'vreetzakske' dat niet aarzelt om grotere stukken te nemen dan hij normaal aankan en op die wijze kan hij zelfs kunnen stikken.

Platy's zijn heel gemakkelijk na te kweken. Omdat zij kweken gelijk 'muizen' is het beter de natuur zijn werk te laten doen. In een aquarium waarin wat drijfplanten of javamos voorkomt kunnen de jongen zich verstoppen voor het ouderpaar en/of andere rovers: hier geldt de wet van de sterkste: de 'struggle for life'. Weet wel dat de Xiphophorus maculatus, zoals de meeste 'levendbarenden', een kannibaal is en zijn eigen jongbroed opeet.

'Levendbarend' is eigenlijk een verkeerde benaming. De mannelijke exemplaren zijn uitgerust met een uitwendig copulatieorgaan: het gonopodium (voor dat doel aangepaste anaalvin) waarmee ze zaadcellen in de eileiders van de vrouwtjes kunnen spuiten. Deze zaadcellen verblijven lang in de eileiders van het wijfje, zodat ze enkele malen na elkaar jongen kunnen afwerpen zonder dat er telkens opnieuw een mannetje aan te pas hoeft te komen. Nadat deze eitjes bevrucht, zijn ontwikkelen de embryo's zich in de kiemzakjes waar ze voedsel uit de dooier krijgen. Er is geen directe verbinding tussen de embryo's en het moederlijf, het embryo krijgt dus geen voedingsstoffen aangevoerd met bloed van zijn moeder. Daarom noemt men deze vissen ovovivipaar (schijnbaar levendbarend). Dat een vrouwtje drachtig is kan je zien aan de donkere plek achter op de buik en de grotere omvang van haar lichaam. De embryo's worden omhuld door dunne eierschalen die uitbarsten zodra ze uit het moederlijf gekomen zijn. Vandaar dat de naam 'levendbarend' eigenlijk niet juist is.

In de loop der jaren zijn er heel wat gerichte nakweken geweest, waardoor verschillende kleurvarianten zijn ontstaan; denken wij maar aan de prachtige koraalplaty's. Zo hebben wij ook zwarte, blauwe en gevlekte nakweken.

De Xiphophorus maculatus wordt ook wel spiegelplaty genoemd en kan tot 7,5 cm groot worden. Hij onderscheidt zich van de zwaarddrager door zijn hogere lichaamsvorm en de afgeronde vinnen. Bij de vrouwtjes ontbreekt tevens het 'zwaard' aan de staartvin. Hun natuurlijke kleur is eigenlijk olijfgroen met een blauwachtige schijn, terwijl hun staartvinwortel twee donkere ronde vlekken vertoont. Hun vinnen zelf zijn transparant. Helaas is deze natuurlijke vorm nog heel moeilijk te verkrijgen.

Zij laten zich ook heel gemakkelijk kruisen. Zo zijn kruisingen bekend met de Xiphophorus variatus, de Poecilia reticulata en de Poecilia nigrofasciata. Het zogenaamde papegaaivisje is ontstaan uit een kruising van de Xiphophorus maculatus en de Xiphophorus variatus. Ondertussen is er een kweekvorm op de markt gebracht met een puntstaartvin 'Spitz' genaamd.

De levendbarende tandkarpers hebben ondertussen een groot verspreidingsgebied gekregen omdat ze in veel wateren zijn uitgezet o.a. in het zuiden van de Verenigde Staten, West India en het noorden van Argentinië.

Aanmelden